Historia

Tradycje Dowództwa Garnizonu Warszawa sięgają XVIII wieku kiedy to podczas insurekcji kościuszkowskiej powołano do życia pierwszą oficjalną władzę wojskową. Miało to miejsce po zwycięskiej bitwie warszawskiej (17 - 18. 04. 1794 r.), w wyniku której wojska pruskie i rosyjskie zmuszone zostały do opuszczeniu stołecznego garnizonu. Wówczas to, zgromadzona w stołecznym ratuszu Rada Zastępcza mianowała gen. lejtn. Stanisława Mokronowskiego na stanowisko komendanta Miasta Wolnego Warszawy i Siły Zbrojnej Księstwa Mazowieckiego. Po nim stanowisko to objął gen. lejtn. Józef Orłowski. Krwawe walki na Pradze i wielka przegrana z wojskami rosyjskiego zaborcy w listopadzie 1794 r., doprowadziły do likwidacji tej funkcji. W 1808 roku, w ustanowionym przez Napoleona Księstwie Warszawskim, na stanowisko gubernatorem Warszawy cesarz powołał Francuza gen. lejtn. Wawrzyńca Cyr Gouviona. Od 1813 do 1916 r. wojskową władzę w stolicy sprawowali carscy generałowie. Jedynie w czasie powstania listopadowego funkcję tę pełnili Polacy, m. in. generałowe - Piotr Szembek, Henryk Dembiński, Jan Krukowiecki, Emilian Węgierski i Wacław Sierakowski. Podczas I wojny światowej, po wycofaniu się Rosjan i opuszczeniu Warszawy przez jej komendanta gen. Dymitra Komarowa, w sierpniu 1916 roku władzę wojskową w stolicy przejęli Niemcy, a gubernatorem warszawskim został gen. Hans von Beseler, który wyraził zgodę na utworzenie w mieście 1 Brygady Piechoty Wojsk Polskich składającej się z pułków piechoty i kompanii saperów. U progu odzyskania przez Polskę niepodległości, gdy przegrana państw centralnych stała się faktem, 10 listopada 1918 roku, szef Sztabu Generalnego Polskiej Siły Zbrojnej gen. Tadeusz Rozwadowski powołał na stanowisko komendanta Miasta Warszawy i okolicy płk. Henryka Minkiewicza, który w tym samym dniu wydał odezwę do mieszkańców stolicy, głoszącą, że "własność wojskowa niemiecka przejmowana jest przez władze wojskowe". Nowy komendant osobiście dowodził akcją rozbrajania Niemców oraz tworzeniem jednostek wojskowych w Warszawie, Dęblinie, Ostrowii Mazowieckiej i Mińsku Mazowieckim. W okresie międzywojennym władza wojskowa w stolicy przechodziła różne koleje losu. Wzorem lat poprzednich, komenda miasta, która była lokalnym organem władz wojskowych, realizowała wszelkie zadania reprezentacyjne i garnizonowe. Komendantowi miasta podlegały pododdziały reprezentacyjne - kompania zamkowa i szwadron honorowy oraz niektóre stołeczne jednostki. Pod koniec lat 20-tych, połączono istniejące od czasów zaborów, osobne funkcje komendanta Placu Saskiego i Miasta Warszawy. Pierwszym, który je piastował był płk Bolesław Wieniawa - Długoszowski.

Stołeczny Garnizon odegrał znaczącą role podczas wojny obronnej 1939 roku, m.in. dzięki doświadczeniu dowódcy obrony Warszawy gen. dyw. Tadeusza Kutrzeby i współpracującemu z nim prezydentowi stolicy mjr. rez. Stefanowi Starzyńskiemu.

Po wyzwoleniu prawobrzeżnej Warszawy, z dniem 14 września 1944 r. na Pradze rozpoczęła swoją działalność pierwsza po wojnie komenda Garnizonu Warszawa, a funkcję komendanta, pełnioną poza etatem, powierzono gen. bryg. Bolesławowi Kieniewiczowi. Podobnie jak jej poprzedniczki, realizowała zadania związane z działalnością reprezentacyjną i garnizonową.

Dowództwo Garnizonu Warszawa, utworzono po rozwiązaniu Dowództwa Zgrupowania Jednostek Zabezpieczenia MON, przejęło niemal wszystkie jego zadania, włączając do swoich struktur Komendę Garnizonu wraz podporządkowanymi jej pododdziałami reprezentacyjnymi. W dniu 15 maja 2007 roku, w ramach restrukturyzacji DGW, rozwiązano Komendę Garnizonu oraz utworzono nowe stanowisko - pomocnika dowódcy Garnizonu Warszawa ds. ceremoniału wojskowego.

Od 2003 r. siedzibą DGW jest owiany legendą "dom bez kantów" przy pl. marszałka Piłsudskiego. Dowództwo stołecznego garnizonu, dysponując zapleczem materiałowym i bazą remontowo - diagnostyczną, zajmuje się całą sferą działań logistycznych związanych z zapewnieniem środków transportu i zaopatrywaniem około 280 różnego rodzaju instytucji, głównie komórek organizacyjnych MON, placówek badawczych i jednostek wojskowych w środki techniczne, umundurowanie, sprzęt kwaterunkowy i informatyczny. Ponadto, DGW wykonuje zadania militarne związane z funkcjonowaniem systemu kierowania i dowodzenia siłami zbrojnymi, które wykonuje poprzez wyspecjalizowane jednostki, które wykorzystując systemy łączności satelitarnej, radiowej i sieć komputerową, umożliwiają instytucjom MON m.in. kontakty z naszymi kontyngentami wojskowymi oraz instytucjami resortowymi państw sojuszniczych. Łącznościowcy z jednostek p odległych Dowództwu służą w misjach pokojowych i stabilizacyjnych w Afganistanie, Iraku oraz Bośni i Hercegowinie.

Swoistą wizytówką, "znakiem firmowym" Dowództwa Garnizonu jest Batalion Reprezentacyjny WP, którego żołnierze w ciągu roku zapewniają oprawę ceremonialną ok. 1200 przedsięwzięć, głownie uroczystości państwowych, wojskowych i patriotyczno - religijnych odbywających się w kraju i za granicą. Częstokroć towarzyszy im Orkiestra Reprezentacyjna WP im. gen. Józefa Wybickiego, funkcjonująca w strukturach ww. batalionu, występująca podczas szczególnych świąt w historycznych mundurach w okresu Księstwa Warszawskiego. Żołnierze pododdziałów reprezentacyjnych pełnią straż na posterunkach honorowych przed Grobem Nieznanego Żołnierza i Pałacem Prezydenckim. Znani są z perfekcyjnego opanowania musztry paradnej, którą z powodzeniem prezentują m.in. podczas świąt państwowych, wojskowych, festiwali orkiestr i widowisk.

Istotnym elementem działalności DGW jest współpraca zagraniczna, w ramach której utrzymuje ono stałe, kontakty zagraniczne z władzami wojskowymi garnizonów Europy Środkowej, tj. Bratysławy, Berlina, Budapesztu, Bukaresztu, Kijowa, Lublany, Pragi i Wiednia. Pomyślnie rozwijająca się współpraca obejmuje m.in. spotkania, konferencje, seminaria, zawody sportowe, wspólne uroczystości i inne przedsięwzięcia reprezentacyjne. Pozwala ona przede wszystkim na wymianę doświadczeń w działalności szkoleniowej, garnizonowej i realizacji ceremoniału wojskowego.

Dowództwo Garnizonu wysoko sobie ceni współpracę z władzami województwa mazowieckiego i stolicy, placówkami kulturalnymi, z instytucjami porządku publicznego, organizacjami kombatanckimi i różnego rodzaju stowarzyszeniami. Kontakty ze środowiskiem cywilnym znajdują swoje odzwierciedlenie w upowszechnianiu tradycji orężnych i ceremoniału wojskowego, udziale żołnierzy stołecznych jednostek wojskowych w życiu kulturalnym garnizonu, w festynach, zawodach sportowych, koncertach i wielu innych przedsięwzięciach integrujących wojsko ze społecznością stolicy. Trudno byłoby wyobrazić sobie działalność Dowództwa bez współpracy z różnymi firmami i przedsiębiorstwami wspierającymi realizację jego zadań związanych z zaopatrzeniem logistycznym, zapewnieniem transportu i innymi przedsięwzięciami podejmowanymi na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej oraz podległych mu jednostek organizacyjnych.

Na podstawie decyzji nr 637/MON Ministra Obrony narodowej z dn. 31 grudnia 2007 r. (Dziennik Urzędowy MON nr 25 z 31.12.2007) 19 kwietnia ustanowiony został Świętem Dowództwa Garnizonu Warszawa.

W wyniku zwycięskiej bitwy warszawskiej, rozegranej w dniach 17 - 18 kwietnia 1794 roku, będącej największym starciem zbrojnym podczas insurekcji kościuszkowskiej, stacjonujące w stolicy wojska rosyjskie zmuszone zostały do jej opuszczenia. Walki uliczne, podczas których zdobyto Arsenał oraz opanowano siedzibę rosyjskiego ambasadora gen. Osipa Igelströma, doprowadziły do wyzwolenia Warszawy i powołania do życia, z woli mieszkańców miasta, Rady Zastępczej Tymczasowej. Podczas pierwszego, uroczystego posiedzenia w ratuszu 19 kwietnia powołała Stanisława Mokronowskiego na stanowisko komendanta Miasta Wolnego Warszawy i generalnego komendanta Siły Zbrojnej Księstwa Mazowieckiego.

Ustanowienie pierwszej w okresie zaborów oficjalnej władzy wojskowej było ważnym momentem w dziejach stołecznego garnizonu i polskiego oręża, bowiem dzięki wysiłkowi sprzysiężonych organizatorów powstania - regimentów gwardii pieszej i konnej, kompanii fizylierów i artylerzystów oraz mieszczaństwa i szlachty pod przywództwem szewca Jana Kilińskiego, po raz pierwszy na tak dużą skalę nastąpiło współdziałanie żołnierzy z ludnością cywilną zmierzające do spełnienia aspiracji niepodległościowych, dających wiarę i nadzieję na wyzwolenie kraju spod jarzma zaborców.